آزمایش  ASA-Anti sperm antibody :
◀︎این آزمایش در بخش بیوشیمی آزمایشگاه فجر انجام میپذیرد.

 ASA-Anti sperm antibody

نام آزمایش

 آنتی بادی بر علیه اسپرم

تست آنتی بادی ضد اسپرم تست برای بررسی آنتی بادی ها ( پروتئین های خاص) که علیه اسپرم ها در خون، مایع واژینال یا مایع منی  وجود دارند کاربرد دارد. در این تست از نمونه ی اسپرم و موادی که تنها به اسپرم متصل می شوند استفاده می شود.

مایع منی ممکن است پاسخ دستگاه ایمنی را تحریک کند، چه در بدن فرد مذکر و چه در بدن فرد مونث. آنتی بادی ها می توانند اسپرم ها را از بین ببرند یا به آن ها آسیب بزنند. اگر شمار بالایی از آنتی بادی های اسپرمی علیه اسپرم های فرد مذکر واکنش دهند، باروری تخمک دشوار می شود. به این حالت ناباروری گفته می شود.

فرد مذکر می تواند در زمانی که اسپرم ها در تماس با دستگاه ایمنی هستند، آنتی بادی بسازد. این امر زمانی رخ می دهد که بیضه ها آسیب دیده باشند  یا بعد از برخی جراحی ها مثل بیوپسی یا وازکتومی و یا بعد از عفونت غده ی پروستات. بیضه ها در حالت طبیعی اسپرم ها را از سلول های ایمنی دور نگه می دارند.

در بدن فرد مونث هم ممکن است واکنش آلرژیک رخ دهد و آنتی بادی های ضد اسپرم ساخته شود. این نوع از پاسخ ایمنی به طور کامل مشخص نشده است و ممکن است بر روی باروری اثرگذار باشد. این حالت ندرتا ناباروری می دهد.


چرا تست آنتی بادی ضد اسپرم انجام می شود؟

تست آنتی بادی ضد اسپرم در موارد  زیر کاربرد دارد:

  • اگر علت ناباروری مشخص نشده باشد.
  • نتایج حاصل از سایر تست های باروری مشخص نباشد.

نمونه خون
برای زنان، نمونه خون از ورید دست گرفته می شود.

نمونه مایع منی
در مردان، نمونه منی پس از گرفتن نمونه مایع واژینال و خون گرفته می شود. برای 2 روز قبل از انجام این تست فرد نباید انزال داشته باشد. حداکثر تا 5 روز که انزال نداشتید، برای انجام این تست مراجعه کنید.

روش انجام این تست
تست خون:

  1. مسئول انجام تست به بازوی شما گارو می بندد و نمونه گیری را انجام می دهد.
  2. ناحیه  ورود سوزن با الکل تمیز می شود.
  3. سوزن وارد ورید می شود.
  4. وقتی که خون کافی جمع شد، گارو برداشته می شود.
  5. روی محل سوزن را با باند یا پنبه فشار می دهیم تا خونریزی متوقف شود.

نمونه مایع منی:

این نمونه بعد از خودانزالی (خود ارضایی) جمع آوری می شود. پیش از جمع آوری مایع منی می بایست ادرار کنید و بعد دست ها و آلت تناسلی را بشوئید. نباید از لوبریکانت یا کاندوم در زمان جمع آوری نمونه استفاده کنید. اگر این کار در منزل انجام می شود، تا 1 ساعت نمونه را به آزمایشگاه برسانید. نمونه باید در شرایط دمایی همانند دمای بدن یا دور از نور مستقیم آفتاب باشد.

خطرات تست آنتی بادی ضد اسپرم
تست های خونی: مشکلات اندکی در این زمینه وجود دارد.

ممکن است در محل نمونه گیری کبودی کوچکی رخ دهد. برای پیشگیری از این حالت، پس از برداشت سوزن برای چند دقیقه محل را فشار دهید.
در موارد نادر، ورید ممکن است پس از گرفتن نمونه ی خون ملتهب شود. این وضعیت فلبیت نام دارد و معمولا با کمپرس گرم برای چند بار در روز بیمار بهبود می یابد
اگر خونریزی ادامه دار باشد، ممکن است اختلالات خونریزی دهنده مطرح شود. داروهایی مثل آسپرین و وارفارین و سایر داروهای رقیق کننده ی خون هم ممکن است شانس خونریزی را افزایش دهند.
نمونه مایع منی: معمولا در زمان جمع آوری نمونه منی، مشکل خاصی دیده نمی شود.

نتایج تست آنتی بادی ضد اسپرم

در این تست، آنتی بادی های ضد اسپرم بررسی می شود. سطح بالای این آنتی بادی ها در مایع منی، نشان دهنده ی شانس کم باروری تخمک است.

روش های مختلفی برای نشان دادن پادتن‌های ضد اسپرم در دسترس ‌است‌. با استفاده از یک نمونه خون زن و شوهر و با روشELISA  می‌توان به وجود پادتن ضداسپرم در آنها پی‌برد. گرچه آزمایش ساده‌ای‌است ولی تفسیر آن مشکل است‌. در چه مواردی می‌توان آزمایش را مثبت تلقی نمود؟ آیا وجود این آنتی‌بادی‌ها می‌تواند علت ناباروری‌ باشد؟ عده‌ای از پزشکان با این نظر موافق نیستند و معتقدند که وجود پادتن در خون اهمیت چندانی ندارد. با اینحال هنوز در این زمینه شک و تردید وجود دارد؟ همچنین می‌توان این آزمایشات را روی خود اسپرم انجام داد که نام آن ایمونوبید است و در این روش پزشک می‌تواند بفهمد که چه پادتن‌هایی روی سر یا دُم اسپرم وجود دارد.

ابهامات زیادی در مورد درمان اختلالات ایمنی اسپرم وجود دارد و یکی از آنها تجویز تستوسترون به منظور مهار تولید اسپرم است تا اینکه با عدم تشکیل اسپرم‌، دیگر پادتن بر علیه اسپرم‌ها تشکیل نشود.

تجویز کورتیکوستروئیدها به منظور مهار تولید پادتن با موفقیت همراه‌ بوده است‌. اما این داروهای قوی هم عوارض جانبی شدید و متعددی دارد.

از روشهای دیگر می‌تواند به شستشوی اسپرم به منظور حذف مایع ‌مَنی که حاوی پادتن است در زمان تلقیح و IVF)باروری در محیط ‌آزمایشگاه‌) و ICSI (تزریق اسپرم بداخل سیتوپلاسم تخمک‌) که می‌تواند مفید واقع شود اشاره نمود.

روشهای تشخیصی ASA:

در تست­های آزمایشگاهی مختلف وجود ASA در مایع منی یا سرم مورد بررسی قرار می ­گیرد تست­های آزمایشگاهی تشخیصی ASA در زیر آورده شده است.

روش فلوسایتومتری

در این روش از آنتی بادی نشان­دار علیه ASA استفاده می­ شود. در این روش احتمال بروز نتیجه مثبت کاذب به دنبال فیکس کردن اسپرم و کشتن آن (نمونه مورد استفاده اسپرم مرده است) وجود دارد.

روش ایمونوفلورسانس

در این روش از آنتی بادی متصل به مواد فلئورسنت استفاده می­شود در این روش محل حضور ASA نیز تا حدودی مشخص می­ شود. ممکن است در حین تثبیت، آنتی ­ژنهای اسپرم حذف  شوند و نتیجه منفی کاذب ایجاد شود.

روش بید ایمونولوژیک (Immuno Bead Assays)

در این روش اسپرم با آنتی بادی اختصاصی متصل به دانه­ های پلی آکریل آمید مجاور می­ شود. بررسی نتیجه به روش میکروسکوپی است. زمانی که پیش از 10 درصد دانه­ ها به اسپرم متصل شوند، نتیجه مثبت قلمداد می­ شود.

این روش به صورت نیمه کمی است، به دلیل استفاده از آنتی ­بادی اختصاصی امکان تشخیص ایزوتیپ آنتی­ بادی و محل اتصال ASA وجود دارد. در این روش از اسپرم زنده می ­توان استفاده کرد. حساسیت این روش نسبتاً بالاست ولی به دلیل اتصال غیراختصاصی اسپرم به دانه ­ها امکان نتیجه مثبت کاذب وجود دارد.

روش MAR

در این روش گلبولهای قرمز گروه خونی o را  درمجاورت با اسپرم زنده، شسته شده یا شسته نشده قرار می­ دهند. با اضافه شدن سرم کومبس واکنش هماگلوتیناسیون (در صورت حضور ASA) ایجاد می­ شود. این روش از نظر استفاده از آنتی­ گلوبولین و بررسی میکروسکوپی شبیه روش استفاده از بید ایمونولوژیک است ولی حساسیت آن نامشخص است.

روش TAT (آگلوتیناسیون روی صفحه)

در این روش نمونه سرم یا مایع منی را به منظور غیرفعال شدن کمپلمان حرارت می ­دهد و اسپرم شسته شده و متحرک­ و سالم را با رقت­های مختلف نمونه­ ها بیمار، کنترل منفی و کنترل مثبت مجاور می­ کنند. نتیجه به ­وسیله‌­ی میکروسکوپ فاز معکوس و با ارزیابی آگوتیناسیون بررسی می ­شود.

روش الایزا ) (ELISA

در این روش می ­توان از نمونه ­های متنوع نظیر سرم، مایع منی و موکوس سرویکس استفاده کرد. در این روش به ­وسیله یک کمپلکس آنزیمی (آنتی بادی نشان­دار با آنزیم به همراه اسپرم یا سرم مشکوک به اتصال به ASA) و سوسبترای رنگزای اختصاصی (که براثر عملکرد آنزیم تولید رنگ می ­کند) حضور یا عدم حضور ASA اثبات می شود.

روش آگلوتینین رادیواکتیو

در این روش آنتی بادی  به وسیله ­ی ماده رادیواکتیو نشان­دار می شود و همانند روش الایزا، حضور ASA با استفاده از تشعشعات رادیواکتیو اثبات می شود.

روش غیرمتحرک نمودن اسپرم

در این روش به­ وسیله­ی افزودن کمپلمان به سرم حرارت دیده بیمار و اسپرم متحرک، میزان تحرک اسپرم در مقایسه با نمونه­ های کنترل مثبت و منفی بررسی می­شود که انتظار می­ رود حرکت اسپرم در بیماران کاهش داشته باشد. این روش مانند روش TAT غیر کمی است و کمتر در تشخیص مورداستفاده است.

روش مجاورت اسپرم با موکوس دهانه رحم

در این روش حضور ANA متصل به اسپرم در نفوذ به موکوس را پس از مجاورت یک قطره مایع منی و یک قطره از موکوس دهانه رحم زن  بررسی می­ کنند. مرز برخورد این دو قطره در زیر میکروسکوپی بررسی می ­شود .اگر اسپرم به ASA متصل باشد اسپرم به صورت لرزان دیده می ­شود و قدرت نفوذ به موکوس را ندارد.